..:: FIZYKA ::..

Dynamika

Część I
Oddziaływania w przyrodzie

Klasyfikacja oddziaływań

Na podstawie codziennych obserwacji jesteśmy w stanie podzielić oddziaływania na dwie zasadnicze grupy:

• oddziaływania mechaniczne, czyli takie dla których nieodzowny jest kontakt ciał oddziałujących;
• oddziaływania „na odległość”, tu kontakt bezpośredni ciał nie jest wymagany.

Jeśli bliżej przyjrzymy się powyższej klasyfikacji możemy dojść do wniosku, że z oddziaływań na odległość da się jeszcze wydobyć przynajmniej trzy odrębne grupy.

• Spadające jabłko na ziemię, utrzymujący się satelita na orbicie okołoziemskiej, zasysanie kosmicznej materii przez czarne dziury świadczą o istnieniu oddziaływań grawitacyjnych. Dla ich zaistnienia wystarczy, że dwa ciała są obdarzone masą i znajdują się w pewnej odległości od siebie.
• Zauważamy czasami podczas czesania włosów ich przyciąganie w kierunku grzebienia. Podobnie jak drobne fragmenty kartki podskakują i przyklejają się do potartego o sukno bursztynu. Te zjawiska świadczą o oddziaływaniach elektrostatycznych. Tu konieczne są ładunki elektryczne zgromadzone na ciałach.
• Kiedy weźmiemy kawałek odpowiednio silnego magnesu i zaczniemy nim poruszać pod kartką na wierzchu której znajduje się stalowa pineska zauważymy jej ruch zgodny z naszymi oczekiwaniami. To efekt oddziaływań magnetycznych. Wynikają one z istnienia w magnesach tajemniczych domen magnetycznych i zdolności do namagnesowania stali (być może więcej później).

Czy potrafisz przytoczyć inne przykłady oddziaływań na odległość dla wymienionych powyżej trzech grup?

W naszym świecie jest tak, że obserwując skutki wnioskujemy o ich przyczynach. Na tej podstawie mogliśmy właśnie wyodrębnić wyżej poczynione klasyfikacje. Ale zaraz, o jakich skutkach tu mowa. Już wyjaśniamy:

• Statyczne skutki oddziaływań (zgniecenia, rozciągnięcia, ugięcia). Inaczej na skutek któregoś z oddziaływań ciało zostało zniekształcone.
• Dynamiczne skutki oddziaływań (wprawienie w ruch, zatrzymanie, zmiana kierunku ruchu). Inaczej na skutek któregoś z oddziaływań ciało zmieniło swój stan ruchu.

W celu jakościowego opisu oddziaływań, które zawsze są wzajemne (gdy jedno ciało działa na drugie, to drugie też musi działać na pierwsze; inaczej się nie da) wystarczą słowa.

W celu ilościowego porównywania oddziaływań konieczne jest wprowadzenie pojęcia siły F.

Siła jest wielkością wektorową co znaczy, że posiada wartość, kierunek i zwrot.

Wcześniej poznane wektory to w kolejności: przemieszczenie, prędkość, przyspieszenie.

Na ciało może działać kilka sił jednocześnie. Wtedy warto posługiwać się pojęciem siły wypadkowej (będzie więcej w dalszej części).

Koniec części I

Jeśli masz jakieś uwagi, pytania odnośnie tego działu skorzystaj z
forum fizyka

GÓRA         SZKOŁA