Młodzieżowy Ośrodek Socjoterapii nr 2 KĄT

III. ORGANIZACJA PRACY PLACÓWKI

(Kliknij w obrazek by zobaczyć powiększenie.)

Jak wspomniano, "Kąt" jest placówką szkołocentryczną. Codziennie od godziny 9.20 zaczynają działać LXXXV Liceum Ogólnokształcące i Gimnazjum nr 138.

Lekcje odbywają się w niewielkich (12-21 osobowych) zespołach. Trwają standardowe 45 minut, nie są jednak przedzielane dzwonkami (ich funkcję pełni czasem muzyka z radiowęzła, jej włączenie sygnalizuje przerwę, wyłączenie - lekcję).

W obu szkołach uczy się w czternanastu oddziałach (klasach) ponad 250 uczniów. Oddziały te (po jednej klasie pierwszej i drugiej, dwie klasy trzecie Gimnazjum, cztery klasy pierwsze, dwie drugie, jedna trzecia [nowomaturalna] i trzy czwarte [staromaturalne] Liceum) nie są liczne (teoretycznie 12-17 osób, praktycznie, ze względu na ogromny popyt, limit ten zdarza się nieco przekraczać, nigdy jednak ponad 21 osób).

W całym Liceum i Gimnazjum obowiązuje jeden profil nauczania (podstawowy) uzupełniony dwoma dodatkowymi przedmiotami: filozofią i etyką (tą ostatnią bez względu na uczestnictwo w lekcjach religii). Niektóre przedmioty (przede wszystkim maturalne) dysponują nieco większą niż szkoły standardowe liczbą godzin w tygodniowym pensum.

LXXXV Liceum i Gimnazjum nr 138 różnią się od innych szkół mniejszą represyjnością. Sposobem na to jest między innymi wprowadzenie akademickiej metody zaliczeń: stopnie z poszczególnych przedmiotów można uzyskać w sposób standardowy, podczas lekcji (np. w formie zapowiedzianych sprawdzianów, pisemnych, nie stosuje się w "Kącie" odpytywania na stopnie przy tablicy, choć można w tej formie - na własne życzenie - zaliczać materiał, ale także i w czasie specjalnie zorganizowanej sesji egzaminacyjnej - trwającej cztery dni pod koniec semestru i roku).

Poza tym uczniowie mają prawo do wyrażania swojego zdania, do niezadowolenia z pracy nauczycieli, do obrony przez wychowawców-liderów w ewentualnych sporach. Nieuniknione sytuacje konfliktowe są niwelowane dzięki negocjacjom prowadzonym (często z psychologiem w roli mediatora) możliwie od razu po zaistnieniu konfliktu.

W "Kącie" unika się także feudalnego zwyczaju jednostronnego używania formy "pan". Wszyscy są ze wszystkimi na "ty" (poza kadrą "niemerytoryczną": kucharką, sprzątaczką, sekretarką...).

Problemy dotyczące całego Ośrodka są rozstrzygane (lub tylko wyjaśniane) na spotkaniach społeczności placówki, zwanych Sejmikami.W skład Sejmiku wchodzą: wychowankowie, nauczyciele, wychowawcy-liderzy, psycholodzy, wychowawcy hostelu, inni pracownicy Ośrodka, a także absolwenci, rodzice i opiekunowie wychowanków. Sejmik pełni funkcję pomocniczą wobec statutowych organów Ośrodka i ma w stosunku do nich głos doradczy oraz opiniujący. Organa Ośrodka, do których adresowane są postulaty sejmiku muszą się do nich w ciągu czternastu dni ustosunkować. Sejmik zbiera się na regularnych spotkaniach przynajmniej raz w miesiącu. Wychowankowie, nauczyciele, wychowawcy-liderzy, psycholodzy, wychowawcy hostelu, biorą udział w regularnych (zwyczajnych) Sejmikach obligatoryjnie, inni pracownicy Ośrodka, rodzice i opiekunowie wychowanków fakultatywnie. Na Sejmiki zapraszani są także goście spoza Ośrodka. W zależności od potrzeby odbywają się także Sejmiki nieregularne (nadzwyczajne). Zwoływać je mogą dyrektor, wicedyrektor lub co najmniej dwadzieścia osób wywodzących się przynajmniej z trzech grup spośród siedmiu: wychowanków, absolwentów, rodziców, nauczycieli, wychowawców-liderów, psychologów (pedagogów) i wychowawców hostelu. Na Sejmikach poruszane są wszystkie najważniejsze sprawy Liceum Gimnazjum i Ośrodka. Uchwały zapadają zwykłą większością głosów. Spotkaniom przewodniczy demokratycznie wybrany przewodniczący bądź - z urzędu - dyrektor Ośrodka. W ten sposób zapadła na przykład decyzja o niepaleniu papierosów na terenie placówki: w "Kącie" bez względu na pogodę palący (wychowankowie, nauczyciele, wychowawcy, sekretarka, woźna) muszą oddawać się swojemu nałogowi na zewnątrz budynku.

Nad każdą klasą sprawuje pieczę nie będący nauczycielem wychowawca-lider, mający do pomocy wychowawcę-nauczyciela, zajmującego się przede wszystkim sprawami typowo szkolnymi (dzienniki, statystyka itd.), ale w razie potrzeby potrafiącego zastąpić wychowawcę-lidera lub wspomóc go w jego działaniach. Wychowawca-lider i wychowawca-nauczyciel wspólnie prowadzą raz w tygodniu godzinę wychowawczą, wspólnie także prowadzą comiesięczne spotkania z rodzicami (opiekunami) i - jeśli pozwalają na to finanse - wycieczki. W siatkę godzin (plan lekcji) włączone są dwie godziny w tygodniu zajęć socjoterapeutycznych prowadzonych już indywidualnie przez odpowiedniego wychowawcę-lidera. W ich trakcie za pomocą standardowych metod pracy z grupą i płytkiej terapii próbuje on zdiagnozować swoich podopiecznych i zorganizować atrakcyjne zajęcia, mające pokazać sposoby radzenia sobie w sytuacjach stresogennych oraz wdrożyć do prawidłowego (akceptowalnego przez otoczenie) funkcjonowania w społeczeństwie.

Ze względu na typ wychowanków (na ogół osoby wyrzucone ze swoich poprzednich szkół za naganne zachowanie) konieczne jest prowadzenie przez wychowawców dyżurów w trakcie trwania lekcji. Nauczyciele nie zawsze potrafią sobie sami ze swoimi uczniami poradzić, potrzebują fachowego w sparcia.

Wychowankowie - jak powiedziano wyżej - zostali na ogół relegowani z poprzednich szkół za zachowanie. Trudno od nich przykładać miarę może adekwatną do niedawna. Stąd wszyscy uczniowie otrzymują najwyższą notę z zachowania.

Zgodnie z koncepcją wyjściową (obok działalności Liceum i Gimnazjum) podstawowym elementem pracy Ośrodka powinny być - obowiązkowe (do wyboru: dwie godziny w tygodniu) i fakultatywne - zajęcia pozalekcyjne, z których może korzystać także młodzież spoza szkoły. Szkoła, jako punkt wyjścia powinna skłaniać do uczestnictwa w zajęciach pozalekcyjnych, które - poza wartościowym i twórczym wypełnieniem wolnego czasu - mają stymulować do pracy nad sobą, szukania swojego miejsca w społeczeństwie. Powinny być - i są - ściśle powiązane ze wspomnianymi, prowadzonymi w ramach Liceum zajęciami socjoterapeutycznymi (prowadzą je przede wszystkim wychowawcy-liderzy, niektóre także nauczyciele). Są to:

• dyskusyjny klub filmowy, z braku innych możliwości pod tą nazwą kryje się dyskusyjny klub wideo;
• edukacja seksualna i profilaktyka AIDS: nasi wychowawcy są na tyle fachowi i znani w środowisku, że zapraszani są do prowadzenia tego typu zajęć także poza ośrodkiem;
• klub hazardzisty, nauka gry i gra w brydża, szachy, warcaby...;
• konstrukcje i malowanie, czyli zajęcia twórcze rozwijające umiejętności plastyczne i happenerskie, działania prawie każdorazowo kończą się mini ekspozycją lub happeningiem;
• warsztaty dziennikarskie, na których powstaje gazeta szkolna, organ służący prezentowaniu i rozwijaniu własnej twórczości, udrożnianiu kanałów przepływu informacji między uczniami "Kąta";
• zajęcia fotograficzne, na których młodzież uczy się fotografowania począwszy od nastawiania ostrości w aparacie, przez samodzielne wywoływanie zdjęć aż do fotografii artystycznej;
• zajęcia muzyczne: ważkość takich zajęć dla współczesnej młodzieży nie wymaga komentarza;
• zajęcia plastyczne, młodzież korzystająca z oferty "Kąta" na ogół interesuje się tą dziedziną, a także bardzo często wykazuje spore uzdolnienia w tym kierunku;
• zdrowe życie, czyli zajęcia, na których wypracowuje się zasady prawidłowego psychicznego i fizycznego funkcjonowania we współczesnym świecie, przede wszystkim propagują kuchnię wegetariańską, nauczają zasad współpracy w grupie przez wspólne przygotowywanie posiłków, przy okazji propaguje się profilaktykę uzależnień, a także profilaktykę HIV i AIDS.

W Liceum i Gimnazjum zatrudnionych jest dwudziestu dwóch nauczycieli. Oprócz nich pracuje w "Kącie" dwóch psychologów (razem półtora etatu), pedagog i czternastu wychowawców-liderów (na pełnych etatach).

Podczas czterech w roku zwyczajnych posiedzeń Rady Pedagogicznej (dwa półsemestry, semestr, koniec roku) omawiani są wszyscy uczniowie. Semestralna i końcoworoczna przed powstaniem gimnazjum trwały cały dzień: od rana do późnego wieczora, dziś rozbite są na dwa dni. Pólsemestralne są nieco krótsze. Poza tym raz w miesiącu odbywają się zebrania kliniczne dotyczące danego poziomu (klasy pierwsze, drugie itd.). Na nich omawiane są szczegółowe problemy i zalecenia dotyczące poszczególnych uczniów ("instrukcje obsługi").

Efekty działań "Kąta" nie do końca poddają się doraźnym ocenom. Jednym z elementów oceny jest liczba corocznych maturzystów (najmniej dwadzieścia sześć osób w roku, najwięcej - pięćdziesiąt cztery, obecnie [rok szkolny 2004/2005] uczy się 16 osób przygotowujących do Nowej Matury w klasie trzeciej i 50 w trzech klasach czwartych aspirujących do przystąpienia do tradycyjnego Egzaminu Dojrzałości - ci ostatni, bez wyjątku, mają, jak łatwo się domyślić, przynajmniej jedno niepowodzenie szkolne).

Większość absolwentów studiuje. Wielu na uniwersyteckich kierunkach bezpłatnych, dużo wieczorowo i zaocznie jednocześnie pracując, mało na kierunkach dziennych i płatnych (nie pozwala na to na ogół niełatwa sytuacja finansowa). Trudno policzyć tych, którym kontakt z psychologami, wychowawcami-liderami, a także przecież i nietypowymi nauczycielami pomógł w znalezieniu swojej szansy w życiu, mimo że nie studiują lub wręcz nie zdołali skończyć szkoły, a uczciwie pracują. Oczywiście są i porażki. Jeden uczeń popełnił samobójstwo, jeden został zabity w niewyjaśnionych okolicznościach, kilku nie żyje, kilku żyje nie wiadomo z czego, kilku nie radzi sobie z nałogiem, z wieloma kontakt się urwał... Nie przekreśla to jednak dwunastoletniej, na ogół skutecznej pracy zespołu.

By Ośrodek działał sprawnie potrzebne jest ciągłe doskonalenie i szkolenie kadry, przede wszystkim psychologów i wychowawców-liderów. Ci ostatni muszą regularnie odbywać superwizje z doświadczonym terapeutą z zewnątrz, będące konieczną formą doskonalenia zespołu. "Kąt" nie zawsze znajdując zrozumienie tego faktu u organu prowadzącego robi wszystko, żeby zdobyć na nie fundusze.

GÓRA         START